Ile kosztuje najem okazjonalny/instytucjonalny?

10-15 minut

Stosując najem okazjonalny i instytucjonalny zmuszeni jesteśmy skorzystać z usług notariusza, który sporządzi akt o dobrowolnym poddaniu się egzekucji przez najemcę. Jeszcze nie tak dawno wynagrodzenie za te czynności było jasno określone w przepisach. A ile teraz kosztuje przygotowanie aktu do najmu okazjonalnego/instytucjonalnego?

Odwołanie do minimalnego wynagrodzenia

Do 10 września 2017 r. wynagrodzenie notariusza za sporządzenie aktu o dobrowolnym poddaniu się egzekucji przez najemcę wynosiło 10% minimalnego wynagrodzenia za pracę. Była to stawka prosta i łatwa do odnalezienia nawet przez osoby, które nie do końca czuły się swobodnie w gąszczu przepisów prawnych. Samo minimalne wynagrodzenie było bowiem (i nadal pozostaje) informacją ogólnodostępną, a jakiekolwiek zmiany w tym zakresie skutecznie docierają do nas m. in. za pośrednictwem mass mediów. Każdego roku, gdy rząd podnosił poziom minimalnego wynagrodzenia, zmianie ulegał również koszt notariusza przy najmie okazjonalnym. System był prosty i funkcjonował w sposób w przeważającej mierze zrozumiały dla obywateli. A Jak jest teraz?

Bałagan legislacyjny

Od 11 września 2017 r. kiedy to w życie weszła nowelizacja ustawy o ochronie praw lokatorów obok zmian dotyczących najmu okazjonalnego i wprowadzenia nowej umowy najmu instytucjonalnego, zmieniono również sposób wynagrodzenia notariusza za sporządzenie aktu notarialnego o dobrowolnym poddaniu się egzekucji. Obecna formuła brzmi tak:

„Wynagrodzenie notariusza za ogół czynności notarialnych dokonywanych przy sporządzaniu oświadczenia […] wynosi nie więcej niż maksymalna kwota czynszu normatywnego bez opcji za 1m2 mieszkania na wynajem, o którym mowa w przepisach ustawy […] o Krajowym Zasobie Nieruchomości […], określoną dla miasta stołecznego Warszawy.”

Sama treść nadal pozostaje zrozumiała dla prawnika lub specjalisty obracającego się w branży nieruchomości. Niekoniecznie musi być już tak prosta dla osoby, która najem okazjonalny stosuje raz w roku lub rzadziej. Odwołanie się przy tym do kwoty czynszu normatywnego bez opcji za 1m2 mieszkania na wynajem określonego dla miasta stołecznego Warszawy powoduje konieczność dłuższego poszukiwania tej jednej, interesującej nas stawki. Zamiast więc ułatwiać dostęp do informacji i tworzyć prawo, które co do zasady ma być zrozumiałe dla każdego, przepis ten wprowadza niepotrzebny zamęt i dezorientację. Co więcej, mimo iż znowelizowano ustawę i poziom wynagrodzenia notariusza został określony w zupełnie inny sposób, nadal nie ma niezbędnego rozporządzenia, które wskazywałoby kwotę czynszu normatywnego bez opcji za 1 m2.

Ile kosztuje najem okazjonalny/instytucjonalny?

Ile więc kosztuje najem okazjonalny i instytucjonalny? Na ten moment nie wie tego nikt. Mówi się, że stawka za 1 m2 bez opcji wynosić ma 13,50 zł. Stawka te będzie ulegać zmianie w przyszłości, podobnie jak poziom minimalnego wynagrodzenia. Od razu pojawiły się wątpliwości, jak ma być w takim razie liczony koszt aktu notarialnego: czy zależeć on będzie od metrażu wynajmowanego przez nas mieszkania czy też ma być to 13,50 zł jako całość? Ministerstwo Sprawiedliwości stoi na stanowisku, że całkowity koszt czynności notariusza przy najmie okazjonalnym i instytucjonalnym wynosić ma 13,50 zł, co spotkało się z mocnym sprzeciwem po stronie samych notariuszy. Krajowa Rada Notarialna zaczęła lobbować za zmianą tego przepisu. Dlaczego?

Wylanie dziecka z kąpielą

Choć sam pozostaję zwolennikiem najmu okazjonalnego i zależy mi na jego powszechności doprowadzając do zapewnienia większego bezpieczeństwa wynajmującym w systemie, który na osoby prywatne przerzuca konstytucyjny obowiązek państwa do zapewniania obywatelom właściwej gospodarki mieszkaniowej i przeciwdziałaniu bezdomności, tak przy nowym poziomie wynagrodzenia notariuszy mam spore wątpliwości. Pamiętajmy, że akt notarialny o poddaniu się egzekucji to nie jest świstek papieru, który otrzymujemy po zrobieniu zakupów w sklepie. Jego przygotowanie wymaga określonej pracy, przygotowania, odczytania i poświadczenia. 13,50 zł (powiększone o podatek VAT) to stawka moim zdaniem kuriozalna, przygotowana na potrzeby przyszłego operatora Mieszkań Plus. Już teraz docierają do mnie sygnały, że notariusze nie będą chcieli uczestniczyć w przygotowywaniu oświadczeń o dobrowolnym poddaniu się egzekucji za takie pieniądze. Oficjalnie odmówić nie mogą. Mogą natomiast wyznaczyć nam termin za 3 miesiące… Wszystko po to, byśmy sami odpuścili.

Wynagrodzenie nieokreślone w innych przepisach

Chcąc zastosować najem okazjonalny i instytucjonalny – jeśli znajdziemy notariusza, który chce nam pomóc – możemy przyjąć wynagrodzenie za sporządzony akt notarialny wedle taksy, dla której przepisy nie określają innej stawki. W takim przypadku – póki nie ma wydanego rozporządzenia, o którym mowa była wcześniej – notariusz może określić swoje wynagrodzenie na poziomie 200 zł + VAT. Czyli tyle, ile w 2017 roku kosztował najem okazjonalny. Zastosuje on inną podstawę prawną, ale koniec końców skutek będzie ten sam: spełnimy jedną z przesłanek koniecznych do zaistnienia najmu okazjonalnego i instytucjonalnego.

Do czasu, gdy nie zostanie wydane rozporządzenie określające kwotę czynszu normatywnego bez opcji dla 1 m2 i sama praktyka nie określi w jaki sposób ta stawka ma się przełożyć na wynagrodzenie notariusza pozostawać będziemy w pewnym zawieszeniu. Niepewność po stronie samych notariuszy już doprowadziła do sporych trudności w stosowaniu najmu okazjonalnego. Jeśli jednak dobrze poszukamy, z pewnością znajdziemy takiego rejenta, który – stosując inną podstawę prawną – sporządzi akt za pieniądze jakie musielibyśmy zapłacić przed wejściem w życie znowelizowanej ustawy.

Borysław Pasierbski